Վաղ առավոտյան Երևանից կմեկնենք դեպի Բավրա` հայ-վրացական սահման: Կանցնենք Գյումրիով, ապա կհատենք սահմանը և կմտնենք Ջավախք, պատմական Գուգարք աշխարհի գավառ, որ այժմ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի շրջանն է: Ախալքալաքից Ախալցխայի ճանապարհին կանգ կառնենք Փարվանա և Քուռ գետերի խառնարանի վրա խոյացող Խերթվիսի բերդի մոտ: Ասում են, թե այն Թամարա թագուհու (12-13-րդ դդ.) սիրելի բերդն է եղել: Շարունակելով ճանապարհը` կհասնենք Ախալցխա, Վրաստանի այս շրջանի կենտրոն: Ախալցխայում կարճատև հանգստից հետո կմեկնենք վրաց-թուրքական սահման: Հատելով սահմանը` կանցնենք Արդահանի շրջանի Արսեաց կոչվող գեղեցիկ լեռների և անտառների միջով, կժամանենք Կարս և կշրջենք քաղաքում: Կանցնենք նրա նեղ փողոցներով, ուր պահպանվել են 19-րդ դարի վերջի ռուս-հայկական ճարտարապետության ոճի բազմաթիվ շենքեր: Կտեսնենք միջնադարյան “Վարդանի” կամուրջը, այն տան փլատակները, ուր ապրել է Եղիշե Չարենցը, տպավորիչ Սբ. Առաքելոց եկեղեցին (10-րդ դար): Կբարձրանանք Կարսի բերդ, որ ժամանակին Հայոց մայրաքաղաքի ամրոցն էր և Բագրատունիների թագավորանիստը` բազմաթիվ պատերազմների լուռ վկան: Կարսից դուրս գալով կմեկնենք Էրզրում: Գիշերակացը կլինի Էրզրումում:

Էրզրումից մեր ճանապարհը կանցնի պատմական Բարձր Հայք և Ծոփք աշխարհներով: Անցնելով Բյուրակնի/Բինգյոլի և Գայալախազուտ/Փալանդյոքենի լեռներով` կհասնենք Էլյազըղ, որի մոտ է Խարբերդ քաղաքը: Այստեղ կանգ կառնենք տեսնելու համար Խարբերդի ուրարտական բերդը: Խարբերդից հետո կհատենք Եփրատը և մուտք կգործենք Փոքր Հայք: Հասնելով Մալաթիա` կտեսնենք Սբ. Երրորդություն եկեղեցին (18-րդ դար), որ լքված և անմխիթար վիճակում էր, սակայն այժմ պետք է վերականգնվի որպես հայկական եկեղեցի: Այն գտնվում է նույն թաղամասում, ուր ծնվել էր նահատակված Հրանտ Դինքը: Այստեղից կիջնեք Մարաշ, որը կարելի է համարել Կիլիկիայի դարպասներ: Երեկոյան կժամանենք և գիշերը կանցկացնենք Ադանայում:

Առավոտյան կայցելենք Սիս անառիկ բերդ (12-րդ դար)` Հայոց Կիլիկիայի սիրտն ու հենարանը, թագավորության վերջին տարիներին այն հերոսաբար պաշտպանում էր Լիպարիտ Սպարապետը: Հետո կայցելենք պատմական Անարզաբա/ Անավարզա քաղաքի ավերակներ և գերազանց պահպանված միջնաբերդ: Այն և բյուզանդական, և հայկական Կիլիկիայի մայրաքաղաք էր, ուր մ.թ.ա. 1-ին դարում այցելել էր Հռոմի Օգոստոս կայսրը: Կտեսնենք հին քաղաքի ավերակները և պարիսպը, հրաշալի պահպանված միջնաբերդը, որտեղ դեռ երևում են հայ թագավորների գրերը: Այնուհետև կայցելենք Լևոն թագավորի կառուցած Դաշտային Կիլիկիան պաշտպանող Լևոնի կամ Օձերու բերդ (12-րդ դար), որը գտնվել է Տավրոսյան լեռներից Անթիոք տանող “Մետաքսի ճանապարհի” վրա: Ապա կվերադառնանք Ադանա և կշրջենք քաղաքում. կտեսնենք Հադրիանոս կայսեր քարե կամուրջը (2-րդ դար), Ազգագրության թանգարանը, որը նախկինում եկեղեցի էր, հին շուկան (Ռամազանողլու, 15-րդ դար), խաչակիրների ժամանակ կառուցված Սբ. Հակոբ եկեղեցին` վերափոխված մզկիթի, կշրջենք Թեփեդաղ հին թաղամասում: Գիշերերակաց Ադանայում:

Առավոտյան կմեկնենք Տարսոն/ Տարսուս, որ Պողոս Առաքյալի ծննդավայրն է, Կիլիկիայի մայրաքաղաքը հռոմեացիների օրոք, ապա հայ թագավորների օծման վայրը: Այստեղ մենք կայցելենք մզկիթի վերածված Սբ. Պողոս եկեղեցի, կտեսնենք Կլեոպատրայի դարպասները, ուր հանդիպել են Կլեոպատրան և Մարկոս Անտոնիոսը: Կզբոսնենք նաև տեղի տեսարժան վայր համարվող տենդածառերի (“էվկալիպտ”) այգում: Տավրոսյան լեռների միջով անցնող գեղատեսիլ ճանապարհով կբարձրանանք Լամբրոն բերդ` Հեթումյան արքայատոհմի տիրույթ: Ապա կուղևորվենք Քըզքալեսի ծովափ, ուր Կոռիկոսի հռչակավոր ծովային բերդն է (12-րդ դար)` Միջերկրական ծովում կղզու վրա: Այս բերդը եղել է Օշինյանների իշխանական տիրույթ: Այն միջնադարյան մեծ նավահանգիստ էր` Եվրոպայի և Ասիայի միջև առևտրի կարևոր կենտրոն: Կոռիկոսը հրաշալի լողափ ունի, ուր մենք մինչև երեկո կհանգստանանք և կվայելենք Միջերկրականում լողալու հաճույքը: Ցանկացողները կայցելեն քիչ հեռու գտնվող Ջեննեթ եվ Ջհեննեմ կոչվող (“Դրախտ եվ Դժոխք”) քարանձավներ, ուր գտնվում է առաջին քրիստոնյաների մատուռներից մեկը: Երեկոյան կվերադառնանք Ադանա:

Ադանայից կմեկնենք դեպի Հայոց Ծոց, Հաթայ մարզ: Ճանապարհից շեղվելով` կարող ենք կանգ առնել պատմական Այասի մոտ, որ ժամանակին Կիլիկիայի գլխավոր նավահանգիստն էր Հայոց Ծոցում, միջազգային կարևոր առևտրական կենտրոն: Նախկին փառքից այժմ մնացել են նրա աղքատիկ փլատակները: Շարունակելով ճանապարհը` Դորթյոլ քաղաքի մոտ կտեսնենք Իսսոս տեղանքը, ուր 333 թ. մ.թ.ա. Ալեքսանդր Մակեդոնացին ջարդեց Դարեհ III-ի բանակը: Կմտնենք Ալեքսանդրետ (Իսկենդերուն) և կայցելենք հայտնի “Քառասուն մանուկների” եկեղեցի: Այնուհետև կհասնենք Անթաքիա (հին Անտիոք, Սելևկիայի թագավորության մայրաքաղաք մ.թ.ա. 4-2-րդ դդ.), ուր կայցելենք առաջին քրիստոնյա համայնքի ժայռափոր եկեղեցի` Սբ. Պետրոս, որտեղից քարոզել էր Պետրոս Առաքյալը: Կտեսնենք նաև հին Անտիոքի երկաթե դարպասները:
Այստեղից կմեկնենք Թուրքիայում մնացած միակ հայկական գյուղ, որ կոչվում է Վաքըֆ: Կտեսնենք Մուսալեռը, ուր 1915 թ. տեղացի հայերը հերոսաբար կռվեցին բազմահազար օսմանյան բանակի դեմ և փրկվեցին կոտորածից (իրադարձությունները մանրամասն նկարագրված են Ֆրանս Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը» գրքում): Վաքըֆում կայցելենք գյուղի եկեղեցի, այն Կիլիկիայում և Արևմտյան Հայաստանում միակ գործող եկեղեցին է, կհանգստանանք եկեղեցու բակում, կծանոթանանք տեղի բնակչության հետ: Վաքըֆից կիջնենք Սամանդաղ քաղաք` Միջերկրականի ծովափ: Գիշերը կանցկացնենք Սամանդաղում, ծովափին մոտ գտնվող հյուրանոցում:

Մինչև կեսօր կարող ենք հանգստանալ Սամանդաղի ծովափին: Ցանկացողները կարող են այցելել տեղի տեսարժան վայրեր` Տիտոսի թունել և Զևսի տաճար: Այնուհետև կճանապարհվենք դեպի Մարաշ, որ խեթական բնակավայր էր, ուր ավելի ուշ քաղաք էին հիմնել խաչակիրները և կոչել այն Գերմանիկե: Կշրջենք քաղաքում, կարող ենք այցելել պատմության թանգարան, որը գտնվում է խեթական միջնաբերդում: Մարաշից կմեկնենք Նեմրութ լեռ` Վերին Միջագետքի ամենաբարձր գագաթ (2206 մ.): Գիշերը կանցկացնենք Նեմրութ լեռան գեղեցիկ լանջին գտնվող հոսթելում:

Լուսաբացը կդիմավորենք Նեմրութ լեռան գագաթին, որտեղից կբացվի Հայկական լեռնաշխարհի արևմտյան հատվածի` Տավրոսյան լեռների և Եփրատ գետի անմոռանալի տեսարան: Նեմրութի գագաթին է գտնվում Կոմագենի Անտիոքոս I Թեոս արքայի դամբարանը, որը ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է: Անտիոքոսը հռչակել էր իրեն Ալեքսանդր Մակեդոնացու և Դարեհ I-ի հետնորդը, նրա տոհմը կապված էր Երվանդունիների հետ: Անտիոքոսին թագադրել էր Տիգրան Մեծ արքայից արքան: Այստեղ մենք կտեսնենք Զևս-Արամազդի, Ապոլոն-Միհրի (Տիրի), Հերակլես-Վահագնի, Անահիտի (Ֆորտունայի) հելլենիստական և հայ հեթանոսական աստվածությունների գահին բազմած յոթ մետրանոց արձանները: Այստեղից կմեկնենք դեպի Եփրատ, կանցնենք այն լաստանավով` վայելելով գետի և շրջապատող բլուրների գեղեցկությունը: Ապա կուղևորվենք դեպի հյուսիս` Էրզրում, ուր կանցկացնենք գիշերը:

Առավոտյան կշրջենք Էրզրումում (պատմական Կարին), որ Արևմտյան Հայաստանի խոշորագույն քաղաքն է, այժմ` թուրք ազգայնականության կենտրոն: Կայցելենք բյուզանդական Թեոդուպոլիս բերդ (5-րդ դար), որը 19-20-րդ դարերի պատերազմներում բազմիցս գրավվել է ռուսական զորքերի կողմից: Կտեսնենք հայտնի միջնադարյան Չիֆթե Մինարե մեդրեսեն (կրոնական դպրոց), Սանասարյան վարժարանի շենքը, որի մոտ գտնվում է մոնղոլների օրոք հիմնված Յակուտիե մեդրեսեն:
Էրզրումից դուրս գալով` կմեկնենք դեպի Կարս, ճանապարհին կտեսնենք Բասենի բերդը (Հասան-քալա), ապա կարճատև կանգառ կանենք Արաքս և Մուրց գետերի խառնարանի մոտ, ուր գտնվում է միջնադարյան Հովվի կամուրջը: Այստեղից կշարունակենք ճանապարհը դեպի թուրք-վրացական սահման: Վրաստան մտնելով` կանցնենք Ախալցխայով և Ախալքալաքով և կհատենք վրաց-հայկական սահմանը: Ապա կանցնենք Գյումրիով և երեկոյան կժամանենք Երևան: